Genişmiqyaslı araşdırma: bəzi qida konservantları ürək sağlamlığı üçün risk yarada bilər

Yeni bir elmi araşdırma göstərir ki, gündəlik həyatda geniş istifadə olunan bəzi qida konservantları yüksək qan təzyiqi və ürək-damar xəstəlikləri riskini artıra bilər.

112 395 nəfərin iştirak etdiyi böyük tədqiqat çərçivəsində insanların qidalanma vərdişləri və qəbul etdikləri konkret qida əlavələri ətraflı şəkildə izlənilib. Nəticələr göstərib ki, geniş istifadə olunan səkkiz konservant yüksək qan təzyiqi və ürək-damar xəstəlikləri ilə əlaqələndirilir.

Araşdırma zamanı ən yüksək risk göstəriciləri konservantları ən çox qəbul edən insanlarda müşahidə olunub. Bu isə konservantlara daha çox məruz qalmanın sağlamlıq üçün daha böyük təhlükə yarada biləcəyini göstərir.

Konservantlarla zəngin qidalar ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır

Avropanın nüfuzlu elmi nəşrlərindən olan European Heart Journal jurnalında dərc olunan tədqiqata görə, tərkibində geniş yayılmış konservantlar olan qidaları müntəzəm istehlak edən şəxslərdə yüksək qan təzyiqi və ürək-damar xəstəliklərinin inkişaf riski daha yüksəkdir.

Tədqiqata Fransanın Milli Səhiyyə və Tibbi Araşdırmalar İnstitutunun (INSERM) elmi direktoru doktor Matild Tuviye və doktorant Anais Hazenböhler rəhbərlik ediblər. Hər iki alim Fransadakı Sorbon Paris Şimal Universiteti və Paris Sité Universitetinin Qidalanma Epidemiologiyası Araşdırma Qrupunun üzvləridir.

Konservantların təsiri ilk dəfə bu qədər geniş araşdırılıb

Qida konservantları məhsulların saxlanma müddətini uzatmaq və keyfiyyətini qorumaq məqsədilə sənaye üsulu ilə emal olunan qidalarda geniş istifadə edilir.

Əvvəlki laboratoriya və eksperimental tədqiqatlar bəzi konservantların ürək-damar sağlamlığına mənfi təsir göstərə biləcəyini irəli sürsə də, insanlar üzərində aparılmış genişmiqyaslı sübutlar kifayət qədər deyildi.

Anais Hazenböhler bildirib:

“Qida konservantları yüz minlərlə emal olunmuş məhsulun tərkibində istifadə olunur. Eksperimental tədqiqatlar göstərir ki, bəzi konservantlar ürək-damar sağlamlığı üçün zərərli ola bilər. Lakin insanların sağlamlığına təsiri barədə kifayət qədər məlumatımız yox idi. Bildiyimiz qədərilə, bu, müxtəlif konservantlarla ürək-damar sağlamlığı arasındakı əlaqəni araşdıran ilk genişmiqyaslı tədqiqatdır.”

112 min nəfərin qidalanması izlənilib

Araşdırma davam edən NutriNet-Santé layihəsi çərçivəsində həyata keçirilib.

Fransanın müxtəlif bölgələrindən olan 112 395 könüllü hər altı aydan bir üç günlük dövr ərzində yedikləri və içdikləri bütün məhsullar barədə məlumat təqdim ediblər.

Alimlər daha sonra həmin qida və içkilərin tərkibini, o cümlədən istifadə olunan konservantları təhlil ediblər. İştirakçıların sağlamlıq vəziyyəti orta hesabla 7–8 il ərzində izlənilərək yüksək qan təzyiqi və ya ürək-damar xəstəliklərinin yaranıb-yaranmadığı müəyyənləşdirilib.

Araşdırmanın ilk iki ili ərzində iştirakçıların 99,5 faizi ən azı bir konservant qəbul etmişdi.

Konservant qəbulu artdıqca risk də yüksəlir

Təhlillər göstərib ki, antioksidant olmayan konservantları ən çox qəbul edən şəxslərdə yüksək qan təzyiqi riski ən az qəbul edənlərlə müqayisədə 29 faiz daha yüksək olub.

Eyni qrupda ürək tutması, insult və stenokardiya da daxil olmaqla ürək-damar xəstəlikləri riski 16 faiz artıb.

Antioksidant konservantları ən çox qəbul edən insanlarda isə yüksək qan təzyiqi riski 22 faiz daha yüksək müəyyən edilib.

Antioksidant olmayan konservantlar kif və bakteriyalar kimi mikroorqanizmlərin inkişafının qarşısını almaq üçün istifadə olunur. Antioksidant konservantlar isə qidaların qaralmasının və xarab olmasının qarşısını alır.

Yüksək qan təzyiqi ilə əlaqələndirilən 8 konservant

Tədqiqatçılar ən çox istifadə olunan 17 konservantı ayrıca qiymətləndiriblər. Onlardan səkkizi yüksək qan təzyiqi riskinin artması ilə əlaqələndirilib:

• Kalium sorbat (E202)
• Kalium metabisulfit (E224)
• Natrium nitrit (E250)
• Askorbin turşusu (E300)
• Natrium askorbat (E301)
• Natrium eritorbat (E316)
• Limon turşusu (E330)
• Rozmarin ekstraktları (E392)

Bu əlavələr arasında askorbin turşusunun (E300) ürək-damar xəstəlikləri ilə də əlaqəli olduğu müəyyən edilib.

Alimlər əlavə araşdırmaların vacibliyini vurğulayırlar

Doktor Matild Tuviye bildirib:

“Bu tədqiqat müşahidə xarakterli olduğundan müəyyən məhdudiyyətlərə malikdir. Bununla belə, nəticələr çox detallı məlumatlara əsaslanır və biz ürək-damar xəstəlikləri riskinə təsir edən digər amilləri də nəzərə almışıq. Mövcud eksperimental tədqiqatlar göstərir ki, konservantlar orqanizmdə oksidləşdirici stress yarada və ya mədəaltı vəzin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.”

Alimlərin fikrincə, əldə olunan nəticələr Avropada EFSA və ABŞ-da FDA kimi qurumlar tərəfindən bu əlavələrin risk və faydalarının yenidən qiymətləndirilməsinin vacibliyini ortaya qoyur.

Onlar eyni zamanda emal olunmamış və ya minimum emal olunmuş qidaların üstün tutulmasını, lazımsız qida əlavələrindən isə mümkün qədər uzaq durmağı tövsiyə edirlər.

Araşdırmalar davam edir

Tədqiqat qrupu hazırda qida əlavələrinin və ultra-emal olunmuş qidaların:

• iltihab proseslərinə,
• oksidləşdirici stressə,
• qandakı metabolik göstəricilərə,
• bağırsaq mikrobiotasının tərkibinə necə təsir etdiyini araşdırır.

Bu tədqiqatların nəticələri qida əlavələri ilə müxtəlif xəstəliklər arasında mümkün bioloji əlaqələrin daha yaxşı anlaşılmasına kömək edə bilər.

Mənbə:sciencedaily.com