29 mart 2020, bazar
.
.
chevron_left chevron_right
PSİXOLOGİYA

Zo­ra­kı­lıq­la do­lu film­lər uşaqlara necə zərər vurur?

Zo­ra­kı­lıq­la do­lu film­lər uşaqlara necə zərər vurur?

466 Baxış
Zo­ra­kı­lıq­la do­lu film­lər uşaqlara necə zərər vurur?

Bu gün uşaq­la­rın aq­res­siv ol­ma­sın­dan, psi­xo­lo­ji prob­lem­lər ya­şa­ma­sın­dan, gec da­nış­ma­sın­dan gi­ley­lə­nən­lər çox­dur. Am­ma sa­at­lar­la uşaq­la­rın te­le­vi­zor qar­şı­sın­da vaxt ke­çir­mə­yi­nə, mo­bil te­le­fon­da, in­ter­net­də nə­yə­sə bax­ma­ğı­na çox az va­li­deyn fi­kir ve­rir. Be­lə va­si­tə­lər­də isə nə is­tə­sən var; dəh­şət film­lə­ri, dö­yüş səh­nə­lə­ri, ero­tik səh­nə­lə­ri olan film­lər və se­ri­al­lar uşaq­la­rın az qa­la gün­də­lik bax­dı­ğı şey­lə­rə çev­ri­lib.

Mil­li Te­le­vi­zi­ya və Ra­dio Şu­ra­sı (MTRŞ) uşaq­la­rın və yet­kin­lik ya­şı­na çat­ma­yan­la­rın fi­zi­ki, mə­nə­vi və əq­li in­ki­şa­fı­na zi­yan vu­ra bi­lən və te­le­vi­zi­ya mə­ka­nın­da kod­suz ya­yım­la­nan, o cüm­lə­dən ero­ti­ka­nı və qəd­dar­lı­ğı əks et­di­rən proq­ram­lar­dan qo­run­ma­sı üçün dai­mi mo­ni­to­rinq­lər apa­rır və mü­va­fiq təd­bir­lər hə­ya­ta ke­çi­rir. Mil­li Te­le­vi­zi­ya və Ra­dio Şu­ra­sı­nın (MTRŞ) Mo­ni­to­rinq şö­bə­si­nin mü­di­ri Tə­vək­kül Da­da­şo­vun “Trend”ə bil­dir­di­yi­nə gö­rə, te­le-ra­dio haq­qın­da qa­nun­ve­ri­ci­lik­də konk­ret tə­ləb­lər var ki, te­le­vi­zi­ya ka­nal­la­rı o tə­ləb­lə­rə ria­yət et­mə­li­dir: “Uşaq­la­rın və yet­kin­lik ya­şı­na çat­ma­yan­la­rın fi­zi­ki, mə­nə­vi və əq­li in­ki­şa­fı­na zi­yan vu­ra bi­lən və kod­suz ya­yım­la­nan, o cüm­lə­dən ero­ti­ka­nı və qəd­dar­lı­ğı əks et­di­rən proq­ram­lar üçün xü­su­si qay­da­lar var. Bu qay­da­lar­da bir çox mə­sə­lə­lər öz ək­si­ni ta­pıb ki, bun­la­rın da məq­sə­di uşaq­la­rın və ye­ni­yet­mə­lə­rin mə­na­fe­yi­ni qo­ru­maq üçün nə­zər­də tu­tu­lub. Efir­də fi­zi­ki və psi­xi zo­ra­kı­lıq hal­la­rı­nın əks olun­du­ğu səh­nə­lə­rin, qor­xu­lu və dəh­şət­li film­lə­rin yer al­ma­sı, tib­bi əhə­miy­yət kəsb edən əmə­liy­yat­la­rın, hip­noz əmə­liy­yat­la­rın, kri­mi­nal fəa­liy­yə­ti, spirt­li iç­ki­lə­rin, nar­ko­tik va­si­tə­lə­rin, tü­tün mə­mu­lat­la­rı­nın is­ti­fa­də edil­mə­si­nin əks olun­du­ğu səh­nə­lə­rin ya­yım­lan­ma­sı, qu­mar oyun­la­rı­nın, id­man mərc oyun­la­rı­nın təb­li­ği ilə bağ­lı olan və di­gər mə­sə­lə­lər bu qay­da­lar­la tən­zim­lə­nir. Bi­zim tez-tez rast gəl­di­yi­miz mə­sə­lə bu hal­la­rın qeyd olun­du­ğu səh­nə­lə­rin ya­yı­mı efir­də məh­dud­laş­dı­rı­lır. Bu məh­dud­laş­dır­ma sə­hər sa­at 07:00-dan ax­şam sa­at 23:00-ə qə­dər müd­dət­dir. +12, +18 və di­gər yaş məh­du­diy­yət­lə­ri­nin qo­yul­ma­sı isə te­le­vi­zi­ya­la­rın da­xi­li ya­ra­dı­cı­lıq işi­dir”.

Da­da­şov qeyd edib ki, əgər yu­xa­rı­da qeyd olu­nan hal­lar aş­kar olu­nur­sa, MTRŞ tə­rə­fin­dən bu­nun­la bağ­lı mü­va­fiq təd­bir­lər gö­rü­lür: “Qeyd edim ki, əv­vəl­ki dövr­lər­də be­lə hal­la­ra tez-tez rast gə­li­nir­di. MTRŞ bu­nun­la bağ­lı mü­va­fiq təd­bir­lər gö­rüb, cə­ri­mə­lər edir­di. Son vaxt­lar bu mə­sə­lə­lər mü­əy­yən qə­dər aza­lıb, am­ma ye­nə də bu o de­mək de­yil ki, be­lə hal­lar tam ara­dan qal­dı­rı­lıb. MTRŞ dai­mi mo­ni­to­rinq­lər ke­çi­rir və bun­la­rı iz­lə­yir”.

Psi­xo­loq Ra­mi­nə Hə­sə­no­va bil­di­rir ki, te­le­vi­zi­ya ka­nal­la­rın­da yaş­la­rı­na uy­ğun ol­ma­yan, psi­xi və fi­zi­ki zo­ra­kı­lıq­la do­lu film­lər, hər cür və bə­zən də uşaq­lar üçün təh­lü­kə­li və əy­lən­cə­li ol­du­ğu üçün uşaq­la­rın diq­qə­ti­ni cəlb edən vi­deo ma­te­ri­al­lar­la, oyun­lar­la do­lu in­ter­net müa­sir uşaq­la­rın gün­də­lik rast­laş­dı­ğı stress­dir. Xü­su­sən də, uşaq­lar nə­za­rət­siz qa­lır­sa, be­lə şey­lə­rə çox ba­xır və nə­ti­cə­də can­lı ün­siy­yət aza­lır, uşaq­lar öz­lə­ri­nə qa­pa­nır, üz və dil əzə­lə­lə­ri iş­lək­siz qa­lır, aq­res­siv olur, dün­ya­nın ne­cə də pis bir yer ol­du­ğu­nu hiss edə­rək ya­şa­maq sev­gi­si­ni iti­rir, mə­yus olur, da­im hə­yə­can və qor­xu ilə ya­na­şı on­lar­da in­ter­net­dən, oyun­lar­dan ası­lı­lıq da ya­ra­nır.

R.Hə­sə­no­va qeyd edir ki, +16 və +18 işa­rə­si qo­yul­ma­lı olan film­lə­rə və ve­ri­liş­lə­rə uşaq­la­rın bax­ma­sı on­la­rın hə­ya­tın­da bir çox prob­lem­lə­rin əsa­sı­nı qo­yur: “Be­lə film­lə­rə ba­xan uşaq­lar­da və ye­ni­yet­mə­lər­də va­li­deyn nə­za­rət­siz­li­yin­dən bir çox prob­lem­lər ya­ra­na bi­lər. Qız uşa­ğı ana ilə bə­ra­bər otu­rub ev­li­lik proq­ram­la­rı­na ba­xır. Qız be­lə ve­ri­liş­lə­rə ba­xıb or­dan nə gö­tü­rə­cək? Biz on­dan nə göz­lə­yək? Ne­cə bir cə­miy­yət ye­tiş­di­ri­rik? Asan­lıq­la te­le­vi­zi­ya va­si­tə­si­lə ai­lə qu­ran, is­tə­mə­dik­də bo­şa­nan və ye­nə efi­rə çı­xan qız­lar? Bir az­yaş­lı oğ­lan ata­sı ilə sa­vaş, zo­ra­kı­lıq səh­nə­lə­ri olan film­lə­rə ba­xır­sa, biz on­dan aq­res­siv ol­ma­ma­sı­nı ne­cə göz­lə­yək?”

Onun de­di­yi­nə gö­rə, Azər­bay­ca­nın ki­no sa­hə­si in­ki­şaf et­mə­di­yin­dən, xa­ri­ci film­lə­rə, se­ri­al­la­ra bax­ma­ğa məc­bu­ruq: “Bi­zim men­ta­li­tet­lə xa­ri­ci öl­kə­lə­rin ya­şam tər­zi ara­sın­da dağ­lar qə­dər fərq var. Nə­ti­cə­də uşaq­lar on­la­ra ba­xıb elə bö­yü­yür. Yax­şı olar ki, biz­də uşaq və ye­ni­yet­mə­lər üçün da­ha çox ciz­gi fil­mi, film­lər və se­ri­al­lar çə­kil­sin və bu za­man psi­xo­loq məs­lə­hə­tin­dən də ya­rar­la­nıb fil­min han­sı yaş qru­pu­na uy­ğun­lu­ğu qeyd olun­sun”.

Həm­söh­bə­ti­miz qeyd edir ki, az­yaş­lı uşaq­lar va­li­deyn­lə­ri ilə bir­gə otu­rub se­ri­al­la­ra ba­xır: “İn­di­ki dövr­də in­ter­net­dən is­ti­fa­də də az­yaş­lı uşaq üçün nor­ma­ya çev­ri­lib. “Ma­vi ba­li­na” de­yi­lən oyun var. Bu oyun ön­cə uşaq­la­rı tən­ha­lı­ğa qərq edir. Uşaq­la­ra öz­lə­ri­nə əziy­yət ver­mə­yi öy­rə­dir. On­lar tək qal­ma­ğa üs­tün­lük ver­mə­yə baş­la­yır. Nə­ti­cə­də oyun uşaq­la­ra psi­xo­lo­ji tə­sir edə­rək on­la­rı in­ti­har et­mə­yə təh­rik edir. Bu da va­li­deyn­lə­rin uşaq­la­ra az diq­qət ayır­ma­sın­dan, on­la­rı nə­za­rət­siz qoy­ma­la­rın­dan irə­li gə­lir. Va­li­deyn uşa­ğa se­ri­al­la­ra bax­ma­ğı qo­yur, be­lə oyun­lar­la ma­raq­lan­dı­ğın­dan xə­bər­siz olur, am­ma tez-tez də öv­la­dı­na de­yir ki, dərs oxu”.

Hə­sə­no­va bil­di­rir ki, xü­su­sən ra­yon yer­lə­rin­də az­yaş­lı uşaq­lar və ye­ni­yet­mə­lər bö­yük­lər­lə bir­gə otu­rub se­ri­al­la­ra, ev­li­lik ve­ri­liş­lə­ri­nə ba­xır: “Nə­ti­cə­də uşaq­lar bö­yü­yü say­mır, “mən de­yən ol­ma­lı­dır” prin­si­pi ilə ya­şa­yır­lar, çox aq­res­siv dav­ra­nır­lar. Xa­ri­ci film­lə­rə ba­xa­raq ye­ni­yet­mə­lə­rə elə an­caq dis­ko­te­ka haq­qın­da dü­şü­nür, ora get­mək is­tə­yir­lər. Ge­dib də pis əha­tə­yə dü­şür və bu da onun hə­ya­tın­da mən­fi, fa­ciə­vi ha­di­sə­lə­rin baş ver­mə­si­nə gə­ti­rib çı­xa­rır”.

De­di­yi­nə gö­rə, te­le­ka­nal­lar­da ya­yım­la­nan film­lər ge­niş au­di­to­ri­ya qa­zan­maq xət­ri­nə elə çə­ki­lir ki, şüu­ral­tı­nı açıq qo­yur. Bir se­ri­ya­da baş­la­yan ha­di­sə bit­mə anın­da da­ya­nı­lır və növ­bə­ti se­ri­ya­da da­va­mı ve­ri­lir. “Uşaq hə­yə­can­la fil­mə və se­ria­la ba­xır və nə ilə nə­ti­cə­lə­nə­cə­yi­ni göz­lə­yir, stress ke­çi­rir. Bü­tün fik­ri film­də qa­lır”.
Psi­xo­loq va­li­deyn­lə­rə məs­lə­hət gö­rür ki, müt­ləq uşaq­la­ra ya­şı­na gö­rə film­lər və ciz­gi film­lə­ri seç­sin­lər. “Uşaq­la­ra on­la­rı maa­rif­lən­di­rən ve­ri­liş və film­lə­rə bax­ma­ğa yö­nəl­din. On­lar ki­tabr oxu­ma­lı, gə­lə­cək hə­yat­la­rın­da­kı plan­la­rı haq­qın­da dü­şün­mə­li­dir”.

 

Mənbə: Gencaile.az

Müəllif: Ay­nu­rə MƏM­MƏ­DO­VA





Diqqət! Ens.az saytına məxsus materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad edilməlidir. Mətndə səhv tapdıqda, onu seçib ctrl + enter düyməsini basaraq bizə göndərməyinizi xahiş edirik.


Android ƏS olan smartfonunuz varsa, xəbərləri daha rahat oxumaq üçün bu linkə keçərək Play Store mağazasından Ens.az proqramını endirib quraşdıra bilərsiniz.


VİDEO QALEREYA
Aprel şəhidimiz Fəxrəddin Qurbanlı
Emosiya ilə reaksiya ver!
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0 Şərh
  • anonymous user
    Şərhi göndər
  • DAHA ÇOX NƏTİCƏ YÜKLƏ

FAM Group Media X