Metyu Brayza: "Vensin səfəri Trampın başlatdığı prosesin davamıdır"

"Mən inanıram ki, Prezident Donald Trampın Administrasiyası dövründə ABŞ-Azərbaycan münasibətləri xeyli yaxşılaşıb. Onun hakimiyyətinin ilk dövrlərində bəzi yüksəkvəzifəli xarici siyasət rəsmiləri ilə söhbətlərimizdə Trampın Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin əldə edilməsi prosesinə şəxsən müdaxilə etməsinin daha məntiqli olacağını müzakirə edirdik. Çünki belə bir razılaşma qaçılmaz idi. Və o, məhz bunu etdi".

Bu sözləri Oxu.Az-a açıqlamasında ABŞ-nin Azərbaycandakı keçmiş səfiri və beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert Metyu Brayza deyib:

"Etiraf etməliyəm ki, işlədiyim müddətdə Qarabağ məsələsi ilə bağlı həmişə sülh razılaşmasına nail olmağın yeganə yolunun ABŞ prezidentinin prosesə şəxsən dəstək verməsi, yəni siyasi və emosional mövqe göstərməsi olduğunu düşünürdüm. Çünki regionda ciddi siyasi və təhlükəsizlik gərginliyi var. Azərbaycan dünyada həm Rusiya, həm də İranla həmsərhəd olan yeganə dövlətdir.

Beləliklə, Prezident Tramp bunu etdi. O, Prezident İlham Əliyevi və Baş nazir Nikol Paşinyanı 8 avqustda Vaşinqtonda Ağ Evə dəvət etdi və bu, sülh prosesini həqiqətən irəli apardı. Hesab edirəm ki, Prezident Əliyev bu addımla Prezident Trampın həqiqətən də yalnız strateji tərəfdaşlıq deyil, həm də liderlər və ölkələr arasında dostluq münasibətləri istədiyini gördü. İlham Əliyevin televiziyada verdiyi reaksiyaları izləmək, çıxışlarını dinləmək və onunla kifayət qədər vaxt keçirmək şərəfinə nail olan şəxs kimi deyə bilərəm ki, o, ABŞ-Azərbaycan münasibətlərinin hazırkı vəziyyətindən məmnundur. Düşünürəm ki, Prezident Trampın Avropadan kənar ölkələrə daxili proseslər barədə mühazirə oxumaqdan imtina etməsi, ölkələrin öz milli maraqlarını qorumalı olduğuna inanması da Prezident Əliyev tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Mənim fikrimcə, Prezident Tramp Prezident Əliyevə və baş nazir Paşinyana onların hərəkətlərinə hörmətlə yanaşır".

Diplomat ABŞ-nin vitse-prezidenti Ceyms Devid Vensin Azərbaycana səfərinin səbəbləri və potensial nəticələrini də şərh edib.

Brayza bildirib ki, Vensin səfəri Prezident Trampın başlatdığı prosesin davamıdır:

"Onun Azərbaycana və Ermənistana səfəri də bu prosesin bir hissəsidir. Yəni, bu, ABŞ-nin hər iki ölkədə sülhə kömək niyyətini və onların investisiyalarını təşviq etdiyini göstərmək məqsədi daşıyır. Bu kontekstdə ABŞ Ticarət Palatasının missiyasının Azərbaycana gəlişi də böyük əhəmiyyət kəsb edir. Prezident Tramp ABŞ şirkətlərinin Azərbaycana, Ermənistana və ya Ukraynaya investisiyalarının artırılmasını və biznes imkanlarının genişlənməsini sülhü pozmağa çalışan müəyyən qüvvələr üçün maneə kimi görür. Eyni yanaşma, əlbəttə ki, İran və Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinə də aiddir."

Sonda səfir Prezident Trampın TRIPP (Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Yolu) layihəsinə yanaşması barədə danışıb:

"Trampın nöqteyi-nəzərindən TRIPP üç funksiyanı yerinə yetirir. Birincisi, insanların dolanışığını təmin etməkdir. Bu, iş yerlərinin yaradılması və iqtisadi artım üçün imkanlar yaradır. İkincisi, dəhliz boyunca yerləşən bütün ölkələrlə ABŞ münasibətlərini gücləndirir və vacib minerallar üçün təhlükəsiz təchizat xətlərinin təmin edilməsinə kömək edir.

Üçüncüsü, bu cür investisiyalar regionun başqaları tərəfindən qeyri-sabitləşdirilməsinə qarşı çıxır və ABŞ investorlarının, bizneslərinin iştirakını təmin etməklə sülh proseslərinin irəliləməsinə təkan verir".