Dermatoloqlar inyeksiya ilə qaralma trendindən narahatdırlar

Dermatoloqlar inyeksiya ilə qaralma trendindən narahatdırlar

Bir sıra ölkələrin dermatoloqları TikTok influenserlərinin bəzilərinin “Barbi preparatı” adlandırdığı vasitəni təbliğ etməsindən narahatlıqlarını ifadə edirlər.

Melanotan II adlı preparat ABŞ, Böyük Britaniya, Avstraliya, Danimarka və digər ölkələrdə kosmetik məhsul kimi qadağan olunub. Bu ölkələrin əksəriyyətində onun qaralma vasitəsi kimi reklamı və satışı qanunsuzdur. Buna baxmayaraq, preparatın inyeksiya üçün flakon və ya burun spreyi şəklində onlayn satışı davam edir. Dərini tündləşdirən təsirini təbliğ edən videolar da sosial şəbəkələrdə geniş yayılmaqdadır.

Avstraliyanın Kvinslend Universitetinin dermatoloq-tədqiqatçısı Simone Qoldinger ScienceAlert-a bildirib ki, bu paylaşımlar “həqiqətən narahatedicidir”, çünki “məzmun yaradıcıları real risklərdən nadir hallarda bəhs edirlər”. Qoldingerin sözlərinə görə, sosial şəbəkələrdə sürətli və “təhlükəsiz” inyeksiya və ya burun spreyi ilə qaralma vasitəsi kimi təqdim olunan məhsul əslində təsdiqlənməmiş, yalnız reseptlə verilən, tibbi nəzarət və keyfiyyətinə zəmanət olmayan, çox vaxt isə tərkibi dəqiq bilinməyən maddədir.

Melanotan II ilk dəfə 1980-ci illərdə Arizona Universitetində günəşsiz qaralma vasitələrinin hazırlanmasına yönəlmiş tədqiqat proqramı çərçivəsində yaradılıb. Tədqiqatçılar dəridəki piqment hüceyrələri olan melanositləri stimullaşdıran və orqanizmdə təbii şəkildə sintez olunan α-MSH (alfa-melanosit stimullaşdırıcı hormon) peptidinin sintetik analoqlarını araşdırarkən melanotan I və melanotan II-ni əldə ediblər. Təsadüfən məlum olub ki, bu preparatlar kişilərdə cinsi disfunksiyanın müalicəsində də güclü təsir göstərir. Məhz buna görə melanotan II-nin əsas risklərindən biri priapizmdir – saatlarla davam edən ağrılı və keçməyən ereksiya.

2021-ci ildə “Sexual Medicine” jurnalında dərc edilmiş hadisə hesabatına görə, 55 yaşlı bir kişi qarın nahiyəsinə 2 mq preparat vurduqdan sonra 30 saat davam edən ereksiya ilə təcili yardım şöbəsinə müraciət edib.

Qoldinger vurğulayır: “İnsanlar düşünür ki, qaralmış dəri onları günəş yanığından və ya dəri xərçəngindən qoruyur. Lakin bu doğru deyil.”

Hesabat müəlliflərinin yazdığına görə, həmin şəxs hər il yaydan əvvəl dərisini tündləşdirmək məqsədilə altı ildən artıq müddətdə melanotan II istifadə edib. O bildirib ki, preparat əvvəlki istifadələrdə inyeksiyadan sonra bir neçə dəqiqə davam edən və öz-özünə keçən ereksiyaya səbəb olurdu. Bundan başqa, güclü ürəkbulanma hiss etdiyindən hər il preparatı yalnız bir dəfə, yatmazdan əvvəl qəbul edirdi. Digər, daha az invaziv müalicə üsulları nəticə vermədikdən sonra həkimlər ümumi anesteziya altında cərrahi müdaxilə edərək problemi aradan qaldırıblar. Yalnız bundan sonra ereksiya dayanıb.

TikTok istifadəçilərinin paylaşımlarına əsasən, melanotan II qəbul edənlərin bir çoxu bu yan təsirlərin daha yüngül formalarını yaşayıb. Lakin onların nə dərəcədə geniş yayıldığını müəyyən etmək üçün hələ kifayət qədər elmi araşdırma aparılmayıb. Preparatı yaradan Arizona alimlərinin məqsədi nə ereksiya yaratmaq, nə də kosmetik qaralma əldə etmək idi. Onlar dəri piqmentasiyası zəif olan insanları xərçəngdən qorumağın yollarını axtarırdılar. Bu məqam TikTok trendi ilə bağlı daha geniş narahatlıqların əsasını təşkil edir.

2024-cü ildə aparılmış araşdırma göstərib ki, dəri xərçəngindən bəhs edən melanotanla bağlı sosial media paylaşımlarının hər üçündən biri preparatın ondan qoruduğunu iddia edir. Halbuki bunu təsdiqləyən heç bir sübut yoxdur. Bəzi tədqiqatlar melanotan II ilə dəri xərçənginin ən ölümcül forması olan melanoma arasında mümkün əlaqəyə işarə etsə də, indiyədək əldə edilən nəticələr qəti deyil. Qoldinger izah edir ki, melanotan II normalda ultrabənövşəyi şüaların təsiri ilə aktivləşən reseptorlar vasitəsilə dəridəki piqment hüceyrələrinin çoxalmasını stimullaşdırır. Beləliklə, preparat ultrabənövşəyi şüalanma olmadan dərinin tündləşməsinə səbəb olur.

TikTok istifadəçiləri məhz UV şüalarından yayınmaq imkanına diqqət yetirsələr də, piqment hüceyrələrinin stimullaşdırılması tam təhlükəsiz sayılmır. “Dermatoloji baxımdan ən böyük narahatlıq xallara təsiridir”, – deyə Qoldinger bildirib. “Melanotan istifadə edən insanlarda melanoma inkişafına dair hadisə hesabatları mövcuddur ki, bu da bioloji baxımdan məntiqlidir, çünki preparat piqment hüceyrələrinin davamlı çoxalmasını stimullaşdırır.”

Melanotan II həm də dəri müayinəsini çətinləşdirə bilər. Preparat melanin istehsalını artırdığından açıq dərili insanlarda mövcud xal və ləkələrin tündləşdiyi, bəzi hallarda isə yeni xalların əmələ gəldiyi müşahidə olunub. Bütün bunlar dermatoloqların mümkün melanomanı müəyyən etməsini çətinləşdirir.

Avstralaziya Dermatoloqlar Kolleci də ScienceAlert-a bildirib ki, qurum melanotan II-nin istifadəsi ilə bağlı geniş tibbi ictimaiyyətin narahatlıqlarını bölüşür. Dermatoloqlar həmçinin ehtiyat edirlər ki, preparatdan istifadə edənlər dərilərinin tündləşməsinin onları günəş zədələrindən qoruduğunu yanlış şəkildə düşünə bilərlər. 2025-ci ildə preparatın 29 istifadəçisinin iştirakı ilə aparılmış araşdırma göstərib ki, iştirakçılar uzunmüddətli mənfi təsirlərə ümumilikdə laqeyd yanaşır və melanotan II-nin günəş yanıqlarının qarşısını almaqla dəri xərçəngindən qoruduğuna inanırlar. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, bu yanlış təsəvvürlər insanları daha tez-tez zərərli ultrabənövşəyi şüalara məruz qalmağa sövq edə bilər. Halbuki bunun xərçəngə səbəb olduğu dəqiq məlumdur.

Qoldinger vurğulayıb: “Bu preparat dərini ultrabənövşəyi şüaların zədələyici təsirindən qorumur. Bu, geniş yayılmış mifdir. İnsanlar qaralmış dərinin onları günəş yanıqlarından və ya dəri xərçəngindən qoruduğunu düşünürlər, lakin bu belə deyil. Günəşdən qoruyucu vasitələrdən istifadə yenə də vacibdir.” Melanotan II ilə bağlı xəbərdarlıqlar yeni deyil. Bununla belə, sosial şəbəkələrdə onun ətrafında yaranan maraq artmaqda davam edir və tənzimləmə, elmi araşdırmalar, eləcə də insanların özünəinamı sahəsində mövcud boşluqları üzə çıxarır.

Mənbə:sciencealert.com