Geniş istifadə olunan qəbizlik əleyhinə dərman Depressiya ilə Əlaqəli “Beyin Dumanı”nı Azalda Bilər

Geniş istifadə olunan qəbizlik əleyhinə dərman Depressiya ilə Əlaqəli “Beyin Dumanı”nı Azalda Bilər

Alimlər müəyyən ediblər ki, xroniki qəbizliyin müalicəsində istifadə olunan, geniş yayılmış dərman depressiyadan sağalan insanlarda yaddaş, diqqət və idrak funksiyalarını yaxşılaşdıra bilər.

Depressiya adətən əhval pozuntusu kimi qiymətləndirilsə də, bir çox insan üçün onun ən davamlı əlamətləri idrak funksiyalarının pozulması ilə bağlı olur. Depressiv epizodlar başa çatdıqdan sonra belə yaddaş, diqqət və məlumatı emal etmə qabiliyyətində yaranan problemlər – tez-tez "beyin dumanı" adlandırılan vəziyyət – aylarla, hətta illərlə davam edə bilər. Bu isə insanların işləməsini, təhsil almasını və gündəlik fəaliyyətlərini yerinə yetirməsini çətinləşdirir. Hazırda isə bu cür idrak pozuntularının müalicəsi üçün xüsusi təsdiqlənmiş preparat mövcud deyil.

Yeni tədqiqat göstərir ki, gözlənilməz həll yolu artıq mövcud ola bilər. Psychological Medicine jurnalında dərc olunan araşdırmada Birmingem Universiteti və Oksford Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, xroniki qəbizliyin müalicəsi üçün təsdiqlənmiş prukaloprid preparatı depressiya keçirmiş insanlarda yaddaş, diqqət və icraedici funksiyaları qiymətləndirən testlərdə nəticələri yaxşılaşdırır. Dərman həm bağırsaqda, həm də beyində yerləşən serotonin 5-HT4 reseptorlarını aktivləşdirməsinə təsir göstərir.

Tədqiqatda əvvəllər depressiv epizod keçirmiş 50 nəfər iştirak edib. İştirakçılar təsadüfi seçim əsasında iki qrupa bölünüblər. Bir qrup yeddi-on gün ərzində xroniki qəbizliyin müalicəsi üçün təsdiqlənmiş 2 milliqram prukaloprid qəbul edib, digər qrupa isə plasebo verilib.

İştirakçılar həm preparatı, həm də plasebonu qəbul etməzdən əvvəl və sonra icraedici funksiyalar, qısamüddətli və uzunmüddətli yaddaş, həmçinin emosional idrak qabiliyyətini qiymətləndirən testlərdən keçiblər. Prukaloprid qəbul edən iştirakçılar bütün testlərdə həm daha sürətli, həm də daha dəqiq nəticələr göstəriblər.

Tədqiqatın məsul müəllifi, Birmingem Universitetinin alimi doktor Anqharad de Keyts bildirib: "İdrak problemləri və ya 'beyin dumanı' depressiyanın mühüm, lakin çox vaxt diqqətdən kənarda qalan əlamətlərindəndir və əhval yaxşılaşdıqdan sonra da davam edə bilər. Araşdırmamız göstərir ki, hazırda xroniki qəbizliyin müalicəsində istifadə olunan və serotonin 5-HT4 reseptoruna hədəflənən preparat depressiya keçirmiş insanlarda idrak funksiyalarını yaxşılaşdıra bilər."

Prukaloprid təyin olunan iştirakçılar preparatı doza tədricən artırıldıqdan sonra beş-səkkiz gün ərzində gündə 2 milliqram qəbul ediblər. Bu, xroniki qəbizliyin müalicəsi üçün təsdiqlənmiş standart dozadır. Tədqiqat zamanı preparatın ciddi əlavə təsirləri qeydə alınmayıb.

Doktor Anqharad de Keyts bildirib: "İştirakçılarda ciddi bağırsaq şikayətləri müşahidə olunmadı, baxmayaraq ki, prukaloprid işlədici təsir göstərərək bağırsaq hərəkətlərini yumşaq şəkildə stimullaşdırır."

Hansı idrak funksiyaları qiymətləndirilib?

Tədqiqat çərçivəsində aşağıdakı testlər aparılıb:

• deklarativ yaddaşı qiymətləndirən eşitmə-verbal öyrənmə və yaddaş testi (AVLT);

• işçi yaddaşı qiymətləndirən N-back testi;

• diqqət, məlumatın emal sürəti və digər icraedici funksiyaları qiymətləndirən testlər (TMT və DSST).

Araşdırmaya emosional düşünmə qabiliyyətini qiymətləndirən üç emosional-idrak testi də daxil edilib. Yaddaş və icraedici funksiyaları qiymətləndirən "soyuq" idrak testlərində prukaloprid qəbul edən iştirakçılar plasebo qəbul edənlərlə müqayisədə daha yüksək dəqiqlik (z=+0,59) və daha sürətli cavabvermə (z=-0,69) nümayiş etdiriblər.

Tədqiqatın baş müəllifi, Oksford Universitetinin dosenti professor Suzanna Mörfi bildirib: "Bir çox insan üçün depressiyadan sağalma tam olmur, çünki yaddaş və diqqət problemləri davam edir. Bu tədqiqat 5-HT4 reseptor agonistlərinin idrak funksiyalarının müəyyən aspektlərini bərpa etməyə kömək edə biləcəyinə dair ilkin sübut təqdim edir və müalicənin inkişafı üçün yeni və ümidverici istiqamət açır."

Tədqiqat qrupu böyük depressiv pozuntuya malik insanlarda geniş yayılan və qısamüddətli, uzunmüddətli yaddaşa, diqqətə və fokuslanmaya təsir göstərən idrak problemlərinin müalicəsi yollarını araşdırmağı davam etdirir. Daha əvvəl aparılmış tədqiqatlar həmçinin göstərib ki, 5-HT4 reseptor agonistləri depressiyanın inkişaf riskini də azalda bilər.

Mənbə:scitechdaily.com