Cərrahi əməliyyatsız ürək qapağı dəyişdirilməsi açıq ürək əməliyyatı qədər effektivdir

Alimlər müəyyən ediblər ki, aorta qapağının kateter vasitəsilə dəyişdirilməsi (TAVR) aşağı risk qrupuna daxil olan xəstələrdə uzunmüddətli nəticələr baxımından ənənəvi açıq ürək əməliyyatı ilə müqayisədə eyni dərəcədə effektivdir. Yeddi il davam edən araşdırma göstərib ki, hər iki üsul ürək qapağının davamlılığı və funksiyası baxımından oxşar nəticələr verir.
Tədqiqatın nəticələri JAMA Cardiology jurnalında dərc olunub.

Mütəxəssislərin məlumatına görə, hazırda dünyada 28 milyondan çox insan ürək qapağı xəstəliklərindən əziyyət çəkir. Təkcə ABŞ-də hər il təxminən 106 min ürək qapağı dəyişdirilməsi əməliyyatı həyata keçirilir. Son illərdə TAVR üsulu yalnız yüksək riskli deyil, həm də daha gənc və aşağı risk qrupuna daxil olan xəstələr üçün də geniş tətbiq olunmağa başlayıb. Bu səbəbdən tədqiqatçılar iki müalicə üsulunun uzunmüddətli effektivliyini müqayisə ediblər.

Yeddi il ərzində oxşar nəticələr əldə olunub

Randomizə olunmuş PARTNER 3 klinik tədqiqatı çərçivəsində alimlər minimal invaziv TAVR üsulu ilə ənənəvi açıq ürək əməliyyatının nəticələrini müqayisə ediblər. Araşdırmaya açıq ürək əməliyyatını təhlükəsiz keçirə biləcək 1000 aşağı riskli xəstə cəlb olunub. İştirakçılar təsadüfi qaydada iki qrupa bölünüb. Bir qrupa SAPIEN 3 bioloji qapağı ilə TAVR proseduru tətbiq olunub, digər qrup isə ənənəvi cərrahi yolla aorta qapağının dəyişdirilməsi əməliyyatı keçirib.

Xəstələr prosedurdan sonra 30-cu gündə, birinci ildə, sonrakı beş il ərzində hər il və yeddinci ildə exokardioqrafiya müayinəsindən keçiblər. Nəticələr göstərib ki, hər iki qrupda ürək qapağının strukturunda ciddi pozğunluqların yaranma tezliyi demək olar ki, eyni olub. Bu göstərici TAVR qrupunda 7,3 faiz, açıq ürək əməliyyatı qrupunda isə 7,6 faiz təşkil edib.

Ürək qapağının tam funksional çatışmazlığı da oxşar səviyyədə qeydə alınıb. Bu hal TAVR tətbiq edilən xəstələrin 6,9 faizində, cərrahi əməliyyat olunanların isə 7,5 faizində müşahidə edilib. Eyni zamanda, TAVR qrupunda xəstələrin 6 faizi, cərrahi əməliyyat qrupunda isə 5,5 faizi ikinci dəfə qapaq dəyişdirilməsi proseduruna ehtiyac duyub. Araşdırmanın sonunda hər iki qrupda iştirakçıların təxminən 75 faizi həm sağ qalıb, həm də implantasiya olunmuş ürək qapağı normal fəaliyyət göstərib.

Əsas fərq qan laxtalanması olub

Uzunmüddətli müşahidələr zamanı iki müalicə üsulu arasında diqqət çəkən əsas fərq qan laxtalanması ilə bağlı olub. TAVR prosedurundan sonra ürək qapağında tromboz 5,2 faiz xəstədə qeydə alınıb. Açıq ürək əməliyyatı keçirən xəstələrdə isə bu göstərici cəmi 0,9 faiz olub. Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, TAVR seçilən hallarda xəstələr qapaq trombozunun erkən əlamətlərinə görə mütəmadi nəzarətdə saxlanılmalıdır ki, problem vaxtında aşkar edilərək müalicə olunsun.

Aorta qapağı niyə dəyişdirilir?

Ürək qapaqları qanın yalnız bir istiqamətdə hərəkət etməsini təmin edir. Onların fəaliyyəti pozulduqda iki əsas problem yaranır. Birinci halda qapaq tam bağlanmır və qan geriyə axır. Bu vəziyyət qapaq çatışmazlığı (requrgitasiya) adlanır. İkinci halda isə qapağın dəliyi daralır və ya sərtləşir. Nəticədə qan normal keçə bilmir və ürək onu irəli ötürmək üçün daha çox işləməli olur. Bu vəziyyət stenoz adlanır. Aorta stenozu dünyada ən geniş yayılmış ürək qapağı xəstəliklərindən biridir və milyonlarla insanı əhatə edir. Xəstəliyin ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq müalicə dərman vasitələri, qapağın bərpası və ya dəyişdirilməsi ilə aparılır.

Tədqiqatın əhəmiyyəti

Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr aşağı riskli xəstələr üçün TAVR üsulunun açıq ürək əməliyyatına etibarlı uzunmüddətli alternativ olduğunu bir daha təsdiqləyir. Onların fikrincə, bu məlumatlar həkimlərə müalicə üsulunu seçərkən hər bir xəstənin yaşı, sağlamlıq vəziyyəti və fərdi üstünlüklərini daha dəqiq nəzərə almağa kömək edəcək. Bununla yanaşı, TAVR tətbiq olunan xəstələrdə qapaq trombozunun vaxtında aşkarlanması üçün müntəzəm tibbi nəzarətin vacibliyi də vurğulanır.

mənbə: medicalxpress.com