Dondurulmuş meyvə və konservləşdirilmiş tərəvəz ucuzdur, bəs təzə məhsullar qədər faydalıdırmı?

Yəqin ki, meyvə və tərəvəzin sağlamlıq üçün faydalı olduğunu bilirsiniz. Amma insanların çoxu yenə də onları kifayət qədər istehlak etmir.Yaşayış xərclərinin artdığı bir dövrdə daha çox təzə məhsul almaq hər kəs üçün sərfəli görünməyə bilər.Belə vəziyyətdə çıxış yolu kimi konservləşdirilmiş və ya dondurulmuş meyvə-tərəvəz ön plana çıxır.Bu məhsullar adətən təzə məhsullardan daha ucuz olur və daha uzun müddət saxlanılır. Bəs onlar sağlamlıq baxımından təzə qidalar qədər faydalıdırmı? Araşdırmalar bu barədə nə deyir?

Gündə nə qədər meyvə-tərəvəz yeməliyik?

Meyvə və tərəvəzlər vitamin, mineral və lif baxımından zəngindir. Onlar ümumi sağlamlığı dəstəkləyir, ürək xəstəlikləri və bəzi xərçəng növləri kimi problemlərin riskini azaldır. Avstraliyanın Sağlam Qidalanma Bələdçisinə əsasən, böyüklər hər gün ən azı iki porsiya meyvə və beş porsiya tərəvəz yeməlidirlər. Bu tövsiyəyə dondurulmuş və konservləşdirilmiş məhsullar da daxildir.
Məsələn, yarım stəkan dondurulmuş brokkoli və ya yarım stəkan konservləşdirilmiş lobya bir porsiya tərəvəz sayılır. Bir stəkan konservləşdirilmiş şaftalı və ya bir stəkan doğranmış dondurulmuş manqo isə bir porsiya meyvəyə bərabərdir.

Ucuz, tez hazır olan və az israf yaradan seçim

Dondurulmuş və konservləşdirilmiş meyvə-tərəvəzlərin əksəriyyəti təzə məhsullarla müqayisədə daha ucuzdur. Onlar çox vaxt əvvəlcədən doğranmış və bişirməyə hazır formada satıldığı üçün yemək hazırlamaq üçün sərf olunan vaxtı da azaldır. Bundan başqa, bu məhsulların saxlama müddəti təzə məhsullardan xeyli uzundur. Bu isə onların ilboyu əlçatan olmasına və tez xarab olub tullantıya çevrilməməsinə kömək edir.

Bəs qida dəyəri necə?

Araşdırmalara görə, dondurulmuş və konservləşdirilmiş meyvə-tərəvəzlər adətən öz ilkin qida dəyərini qoruyub saxlayır, bəzi hallarda isə hətta təzə məhsullardan daha üstün ola bilər. Məsələn, soyuducuda bir həftə saxlanılmış təzə meyvə-tərəvəzin qida dəyəri ilə əksər dondurulmuş və konservləşdirilmiş məhsulların qida dəyəri təxminən eyni olur.

Hətta bəzi hallarda konservləşdirmə və ya dondurma müəyyən qidaların tərkibindəki faydalı maddələri artıra bilər. Məsələn, dondurulmuş ərikdə C vitamini təzə əriklə müqayisədə daha çox ola bilər. Bunun səbəbi C vitamininin meyvənin qorunması üçün istifadə edilməsidir.

Dondurma prosesi aşağı temperatur vasitəsilə aparılarsa qidanın xarab olmasını gecikdirir. Sənaye üsulu ilə aparılan dondurma meyvə və tərəvəzin rəngini, teksturasını və qida dəyərini böyük ölçüdə qoruyur. Bununla belə, dondurma zamanı buz kristallarının yaranması qidanın strukturuna zərər verə bilər. Bu da bəzi hallarda meyvə və tərəvəzin qida dəyərinin azalmasına və yumşalmasına səbəb olur. Xüsusilə məhsul əridilib yenidən dondurulduqda bu risk artır.

Dondurulmuş meyvə və tərəvəzlərdə Listeria monocytogenes bakteriyası ilə çirklənmə ehtimalı da mövcuddur. Bu bakteriya qida zəhərlənməsinə səbəb ola bilər. Lakin meyvə və ya tərəvəzi yeməzdən əvvəl bişirmək bu riski azaldır.

Konservləşdirmə zamanı isə qidalar uzun müddət otaq temperaturunda təhlükəsiz saxlanıla bilməsi üçün yüksək temperaturda sterilizasiya olunur. Yüksək temperatur bəzi qida maddələrinin, xüsusilə C vitamini kimi suda həll olan vitaminlərin parçalanmasına səbəb ola bilər. Ancaq konservləşdirmə texnologiyalarındakı yeniliklər bu prosesin daha sürətli və daha aşağı temperaturda aparılmasına imkan verir ki, nəticədə qida itkisi də azalır.

Nələrə diqqət etmək lazımdır?

Konservləşdirilmiş meyvə və tərəvəz alarkən bəzi məqamlara diqqət etmək vacibdir. Konservləşdirilmiş tərəvəzlərin duz tərkibi yüksək ola bilər. Buna görə üzərində “əlavə duza ehtiyac yoxdur” qeyd olunan məhsullara üstünlük vermək daha yaxşıdır. Qida dəyəri cədvəlində natrium miqdarına baxaraq daha az duzlu variant seçmək də faydalıdır. Konserv tərəvəzləri yeməzdən əvvəl süzüb yaxalamaq da qəbul olunan duz miqdarını azaltmağa kömək edir.

Souslu bişmiş lobya məhsullarında əlavə şəkər və duz ola bilər. Əgər bu məhsulu tez-tez istifadə edirsinizsə, duzu azaldılmış variantları seçmək natrium qəbulunu azaltmaq baxımından daha məqsədəuyğundur.

Şəkər qəbulunu azaltmaq üçün isə şərbətdə deyil, öz şirəsində konservləşdirilmiş meyvələrə üstünlük vermək tövsiyə olunur. Bəzi məhsulların üzərində “əlavə şəkərsiz” qeydi də olur.

Mənbə:medicalxpress.com