NASA peykləri Sakit okeanın dərinliklərində güclənən El Ninyo hadisəsini qeydə alıb

NASA peyklərinin müşahidələri göstərir ki, tropik Sakit okeanda güclü El Ninyo hadisəsi formalaşır. Alimlər bildirirlər ki, okean səthinin yüksəlməsi onun dərin qatlarında böyük həcmdə istiliyin toplandığını göstərir və bu, qarşıdakı aylarda qlobal hava şəraitinə əhəmiyyətli təsir göstərə bilər.

ABŞ Milli Okean və Atmosfer Administrasiyası (NOAA) iyunun 11-də El Ninyo hadisəsinin başladığını rəsmən elan edib. Buna səbəb mərkəzi və şərq ekvatorial Sakit okeanda dəniz səthinin temperaturunun bir neçə ay ərzində normadan ən azı 0,5 dərəcə Selsi yüksək qalması olub.

Bundan əvvəl isə NASA və tərəfdaşları kosmosdan daha bir mühüm əlaməti – dəniz səviyyəsinin yüksəlməsini müşahidə ediblər. Alimlərin sözlərinə görə, isti su genişləndiyi üçün okean səthi yüksəlir. Bu dəyişikliklər okeanın səthaltı qatlarında istiliyin harada toplandığını göstərir və El Ninyo hadisəsinin nə dərəcədə güclü ola biləcəyini qiymətləndirməyə imkan verir.

2026-cı il iyunun 8-də əldə olunan peyk məlumatlarında Sakit okeanın mərkəzi və şərq hissələrində dəniz səviyyəsinin normadan yüksək olduğu qeydə alınıb. Xəritədə qırmızı rəng yüksək, ağ rəng normal, mavi rəng isə normadan aşağı dəniz səviyyəsini göstərir. Məlumatlar NASA-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasının (JPL) mütəxəssisləri tərəfindən emal edilib.

Müşahidələr 2020-ci ildə orbitə çıxarılan və Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) rəhbərliyi altında həyata keçirilən Sentinel-6 Michael Freilich peyki vasitəsilə aparılıb.

Alimlər bildirirlər ki, El Ninyo birdən-birə yaranmayıb. Hələ 2026-cı ilin yaz aylarında peyk ekvatorial Sakit okean boyunca şərq istiqamətində hərəkət edən isti su kütlələri – Kelvin dalğaları qeydə almışdı. Bu dalğalar adətən passat küləkləri zəiflədikdə və ya istiqamətini dəyişdikdə yaranır. Nəticədə əvvəllər okeanın qərb hissəsində toplanmış isti su Cənubi Amerika sahillərinə doğru hərəkət edir.

Şərqə doğru irəliləyən isti su okeanın üst qatını qalınlaşdırır, termoklin adlanan keçid qatını daha dərinliyə endirir və Cənubi Amerika sahilləri boyunca soyuq suların səthə qalxmasını zəiflədir. Bu proses okeanda istilik ehtiyatının artmasına və El Ninyo hadisəsinin daha güclü və uzunmüddətli olmasına şərait yaradır.

NASA-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasının dəniz səviyyəsi üzrə tədqiqatçısı və Sentinel-6 Michael Freilich layihəsinin elmi rəhbər müavini Severin Furnye bildirib ki, iyunun 8-də Sakit okeanın qərbində müşahidə olunan şərait 1997-ci ildə qeydə alınmış tarixdəki ən güclü El Ninyo hadisəsinin ilkin mərhələsini xatırladır.

Bununla belə, alim qeyd edib ki, 2026-cı il hadisəsi hələlik 1997-ci ilin dəqiq təkrarı deyil. Çünki indiyədək şərq Sakit okeana daha az sayda Kelvin dalğası çatıb və istiləşmə həmin dövrlə müqayisədə zəifdir. Bununla yanaşı, yeni isti su dalğalarının şərq istiqamətində hərəkəti davam edir ki, bu da El Ninyo hadisəsinin hələ də gücləndiyini göstərir.

Mütəxəssislərin fikrincə, 2026-cı il El Ninyo hadisəsinin 1997-ci ildəki rekord səviyyəyə çatıb-çatmayacağı okean və atmosfer arasında qarşılıqlı təsirin yaxın həftələrdə necə inkişaf edəcəyindən asılı olacaq. NASA alimlərinin qiymətləndirməsinə görə, hazırkı müşahidələr hadisənin kifayət qədər güclü ola biləcəyinə işarə etsə də, yekun nəticə çıxarmaq üçün əlavə müşahidələrə ehtiyac var.

mənbə: scitechdaily.com