Yeni araşdırma balıq yağının beyin sağlamlığı ilə bağlı təsəvvürləri sual altına qoyur

Yeni araşdırma balıq yağının beyin sağlamlığı ilə bağlı təsəvvürləri sual altına qoyur

Uzun illərdir balıq yağı əlavələri beyin sağlamlığını dəstəkləməyin ən sadə yollarından biri hesab olunur. Bunun əsas səbəbi beyin hüceyrələrinin membranlarının formalaşması və qorunması üçün həyati əhəmiyyət daşıyan omeqa-3 yağ turşularıdır. Lakin yeni araşdırma göstərir ki, beyin sağlamlığı məsələsi sadəcə beyinə daha çox omeqa-3 çatdırmaqdan daha mürəkkəbdir.

Cənubi Kaliforniya Universitetinin Kek Tibb Mərkəzinin (Keck Medicine of USC) alimləri müəyyən ediblər ki, yüksək dozalı balıq yağı əlavələri beyində omeqa-3 səviyyəsini artırsa da, Alzheymer xəstəliyi riski yüksək olan yaşlı insanlarda yaddaşı, idrak funksiyalarını və ya beynin strukturunu yaxşılaşdırmır. İyunun 18-də eBioMedicine jurnalında dərc olunan araşdırmanın nəticələrinə görə, alimlər yaşlanan beynin bu qida maddələrini necə emal etdiyini daha dərindən öyrənməlidirlər. Tədqiqat göstərir ki, təkcə omeqa-3 qəbulunu artırmaq gözlənilən faydanı vermir. Araşdırmanın rəhbəri, Cənubi Kaliforniya Universitetinin Fərdiləşdirilmiş Beyin Sağlamlığı Mərkəzinin direktoru, tibb elmləri doktoru Hüseyn Naci Yasin bildirib ki, hər kəs Alzheymer xəstəliyinin qarşısını ala biləcək universal bir həllin olmasını arzulayır. Lakin əldə edilən nəticələr balıq yağı əlavələrinin beyin sağlamlığını qoruduğunu təsdiqləmir. Onun sözlərinə görə, omeqa-3 yağ turşuları idrak funksiyaları üçün vacib olan beyin hüceyrələri arasındakı əlaqələrin yaranmasında mühüm rol oynasa da, araşdırmanın nəticələri balıq yağı əlavələrinin Alzheymer xəstəliyinin profilaktikası üçün effektiv vasitə olduğunu göstərmir.

Araşdırma necə aparılıb?

Tədqiqatda yaşı 55–80 arasında dəyişən 365 nəfər iştirak edib. Onların hamısı omeqa-3-ün əsas qida mənbələrindən olan balığı nadir hallarda qəbul edirdi və tədqiqat müəllifləri tərəfindən Alzheymer xəstəliyi riski yüksək qrup hesab olunurdu. İştirakçıların təxminən 47 faizində gec başlanğıclı Altsheymer xəstəliyi üçün ən güclü genetik risk faktoru sayılan APOE4 geni aşkar edilib. İştirakçılar təsadüfi qaydada iki qrupa bölünüb. Bir qrup gündəlik balıq yağı əlavəsi, digər qrup isə plasebo qəbul edib. Balıq yağı əlavəsinin tərkibində beyin fəaliyyətində mühüm rol oynayan omeqa-3 yağ turşusu olan 2000 milliqram dokozaheksaenoik turşu (DHA) yer alıb.

Tədqiqatçıların ilk məqsədi əlavədəki omeqa-3-ün həqiqətən beyinə çatıb-çatmadığını müəyyən etmək olub. Bunu yoxlamaq üçün onlar beyni və onurğa beynini əhatə edən serebrospinal mayedə DHA səviyyəsini ölçüblər. Altı aydan sonra bu göstəricinin orta hesabla 17 faiz artdığı müəyyən edilib. Bu isə omeqa-3-ün nəzərdə tutulan hədəfə çatdığını təsdiqləyib.

Omeqa-3 beyinə çatsa da, nəticə dəyişməyib

Növbəti mərhələdə alimlər bunun praktik nəticə verib-vermədiyini qiymətləndiriblər. İştirakçılar tədqiqatın əvvəlində və iki il sonra yaddaş və idrak qabiliyyətini qiymətləndirən testlərdən keçiblər. DHA əlavəsi qəbul edən şəxslər plasebo qəbul edənlərlə müqayisədə daha yaxşı nəticə göstərməyiblər.

Maqnit-rezonans tomoqrafiyası da göstərib ki, balıq yağı əlavələri yaddaşla əlaqəli beyin nahiyəsi olan hipokampın kiçilməsinin qarşısını almır. Hipokampın həcminin azalması beyin yaşlanmasının və Alzheymer xəstəliyi riskinin əsas göstəricilərindən biri hesab olunur.

Alimlər cavab axtarmağa davam edirlər

Hüseyn Naci Yasin və komandası hazırda omeqa-3-ün beyinə çatmasına baxmayaraq niyə gözlənilən faydanı vermədiyini araşdırır. Əvvəlki tədqiqatlara əsaslanan alimlər hesab edirlər ki, omeqa-3 yağ turşuları ayrıca qida əlavəsi şəklində qəbul edildikdə deyil, Aralıq dənizi tipli qidalanma çərçivəsində daha təsirli ola bilər. Bu qidalanma modeli təbii olaraq omeqa-3 ilə zəngindir və Alzheymer xəstəliyi riskinin azalması ilə əlaqələndirilir. Hüseyn Naci Yasinin sözlərinə görə, tədqiqatçılar beynin omeqa-3 yağ turşularını necə emal etdiyini, həmçinin sağlamlıq vəziyyəti, qidalanma vərdişləri, genetik risk və yaş kimi amillərin bu maddələrin mənimsənilməsinə necə təsir göstərdiyini araşdırırlar. O bildirib ki, komanda gələcəkdə beynin bu qida maddələrindən daha səmərəli istifadə etməsinə kömək edəcək və idrak funksiyalarını qoruyacaq yeni dərmanların hazırlanması üzərində çalışır.

Sağlam həyat tərzi əsas qoruyucu amil olaraq qalır

Araşdırmada həyat tərzinin digər komponentləri qiymətləndirilməsə də, alimlər vurğulayırlar ki, beyin sağlamlığının qorunması təkcə balıq yağı əlavələrindən deyil, ümumilikdə sağlam həyat tərzindən asılıdır.

Hüseyn Naci Yasin bildirib ki, Altsheymer xəstəliyi riskini azaltmaq üçün ömür boyu sağlam qalmaq, müntəzəm fiziki aktivliklə məşğul olmaq, keyfiyyətli yuxu və balanslaşdırılmış qidalanma ən təsirli vasitələr olaraq qalır. Onun sözlərinə görə, sağlam həyat tərzi beyin üçün avtomobilə vaxtında texniki qulluq göstərməyə və keyfiyyətli mühərrik yağı istifadə etməyə bənzəyir. Bədənin digər orqanlarında yaranan sağlamlıq problemləri aradan qaldırılmadıqda, beyin funksiyalarının daha sürətlə zəifləməsi ehtimalı artır.

Mənbə:scitechdaily.com